Czy adaptacja zaczyna się w dniu przekroczenia progu żłobka
Kiedy myślimy o adaptacji, najczęściej wyobrażamy sobie pierwszy dzień dziecka w placówce:
- rozstanie z rodzicem,
- nowe otoczenie,
- nowe osoby,
- pierwsze emocje.
Tymczasem z perspektywy psychologii rozwojowej adaptacja zaczyna się znacznie wcześniej.
To proces, który rozpoczyna się jeszcze zanim dziecko pojawi się w żłobku.
Dzieci wyczuwają zmiany wcześniej, niż potrafią je nazwać
Małe dzieci bardzo uważnie obserwują swoich opiekunów.
Choć nie rozumieją wszystkich rozmów i planów dorosłych, potrafią zauważyć:
- zmianę nastroju rodzica,
- większe napięcie,
- nowe przygotowania,
- częstsze rozmowy o żłobku.
Dziecko nie musi wiedzieć, co dokładnie się wydarzy.
Wystarczy, że wyczuje, że coś się zmienia.
Adaptacja rodzica jest częścią adaptacji dziecka
Przed rozpoczęciem żłobka wielu rodziców doświadcza:
- niepewności,
- poczucia winy,
- lęku o dziecko,
- obaw związanych z rozstaniem.
To naturalne emocje.
Warto jednak pamiętać, że dzieci są niezwykle wrażliwe na stan emocjonalny dorosłych i często reagują na niego jeszcze zanim pojawi się pierwsza trudność adaptacyjna.
Dlatego adaptacja dziecka i adaptacja rodzica są ze sobą nierozerwalnie związane.
Budowanie poczucia bezpieczeństwa zaczyna się w domu
Przygotowanie do żłobka nie polega na uczeniu dziecka rozstania.
Znacznie ważniejsze jest budowanie poczucia bezpieczeństwa poprzez:
- stałe rytuały,
- przewidywalność dnia,
- spokojne rozmowy o zmianie,
- wzmacnianie zaufania do dorosłych.
Dziecko nie potrzebuje szczegółowych wyjaśnień.
Potrzebuje poczucia, że dorośli wiedzą, co robią.
Pierwsze wyobrażenie o żłobku tworzy się przed adaptacją
To, w jaki sposób dorośli mówią o placówce, ma znaczenie.
Jeżeli żłobek przedstawiany jest jako:
- bezpieczne miejsce,
- przestrzeń zabawy i relacji,
- naturalny etap rozwoju,
dziecko stopniowo oswaja się z myślą o zmianie.
Nie oznacza to, że nie pojawią się emocje.
Oznacza jednak, że łatwiej będzie je przeżyć.
Każde dziecko przygotowuje się inaczej
Jedne dzieci:
- interesują się nowym miejscem,
- szybko przechodzą do eksplorowania.
Inne:
- potrzebują więcej czasu,
- częściej obserwują,
- ostrożniej podchodzą do zmian.
Obie strategie są naturalne.
Adaptacja nie zaczyna się od zachowania dziecka w żłobku.
Zaczyna się od jego indywidualnego sposobu reagowania na nowość.
Pierwszy dzień to tylko widoczna część procesu
To, co obserwujemy podczas pierwszych dni w placówce, jest często efektem tego, co działo się wcześniej:
- w relacji z rodzicem,
- w domu,
- w przygotowaniach do zmiany.
Dlatego adaptacja nie jest pojedynczym wydarzeniem.
Jest procesem, który rozwija się stopniowo i obejmuje:
- dziecko,
- rodziców,
- opiekunki,
- całe środowisko, w którym dziecko funkcjonuje.
Nie chodzi o brak emocji
Dobra adaptacja nie oznacza, że dziecko:
- nie płacze,
- nie tęskni,
- nie przeżywa trudnych emocji.
Adaptacja oznacza, że dziecko ma obok siebie dorosłych, którzy pomagają mu przejść przez zmianę w poczuciu bezpieczeństwa.
Bo celem nie jest uniknięcie emocji.
Celem jest stworzenie warunków, w których dziecko może sobie z nimi poradzić.
Adaptacja to budowanie zaufania
Najważniejszym zadaniem pierwszych tygodni nie jest przyzwyczajenie dziecka do nowego miejsca.
Najważniejsze jest budowanie przekonania, że:
- dorośli wracają,
- nowe relacje mogą być bezpieczne,
- świat pozostaje przewidywalny mimo zmian.
To właśnie dlatego adaptacja zaczyna się dużo wcześniej, niż myślimy.
Link do darmowego e-booka TUTAJ.
